Czym są łożyska ślizgowe?
Mechanizmy umożliwiające ruch ślizgowy między dwoma powierzchniami to inaczej łożyska ślizgowe. Te nieskomplikowane elementy swoją budową i działaniem minimalizują tarcie i jednocześnie nie dopuszczają do zużycia. Ich podstawowymi częściami są czop wału i korpus, które umieszczone są w sobie. W odróżnieniu od łożysk tocznych, które wykorzystują elementy ruchome (kulki, wałeczki), łożyska ślizgowe nie wykonują ruchu obrotowego, ale umożliwiają ruch ślizgowy. Zachodzi między nimi bezpośredni kontakt oddzielony filmem olejowym, smarem lub poduszką powietrzną.
Jakie są rodzaje łożysk ślizgowych?
Podział łożysk ślizgowych może obejmować klasyfikację na podstawie sposobu smarowania, kierunku obciążenia oraz prędkości obrotowej. Pierwsze z opisywanych wariantów podziału to łożyska:
- Powietrzne. Pomiędzy elementy łożyska wtłaczane jest sprężone powietrze, które odpycha je od siebie i powoduje powstanie poduszki uniemożliwiającej tarcie.
- Suche. To specjalny wariant łożysk ślizgowych, które wykonywane są z materiałów o niskim współczynniku ścieralności (brąz, teflon, tworzywa sztuczne, żeliwo). Pracują bez towarzystwa smaru, oleju ani poduszki powietrznej.
- Olejowe. Łożyska tego typu dzieli się na hydrostatyczne i hydrodynamiczne. Oba warianty pracują w towarzystwie oleju.
Kolejny podział może uwzględniać podział łożysk ślizgowych pod względem prędkości obrotowej. Wyróżnia się łożyska dostosowane do prędkości zmiennych, stałych i oscylacyjnych. W trzeciej kategorii podziału łożyska ślizgowe można podzielić pod względem kierunku przenoszenia obciążeń. Mowa więc o łożyskach z obciążeniami wzdłużnymi, poprzecznymi i skośnymi.
Gdzie stosuje się łożyska ślizgowe?
Od początku wynalezienia łożysk ślizgowych są one wykorzystywane na szeroką skalę. Dzisiaj ich zastosowanie jest tak powszechne, że w zasadzie niemal każdy może zauważyć je w urządzeniach i maszynach stosowanych na co dzień.
Po pierwsze łożyska ślizgowe są stosowane w konstrukcji silników oraz skrzyń biegów pojazdów osobowych, ciężarowych i rolniczych. Silniki spalinowe w swojej budowie wykorzystują łożyska ślizgowe w formie panewek montowanych np. na podporach wału korbowego oraz wałków rozrządu. Znajdują też zastosowanie w konstrukcjach wałów napędowych i osi. W kombajnach znajdują zastosowanie przy mechanizmach zbierających. Po drugie łożyska ślizgowe stosuje się też w zaawansowanych maszynach produkcyjnych. Zaliczają się do nich tokarki, obrabiarki, maszyny tkackie i wykorzystywane do szycia.
Należy zauważyć, że łożyska ślizgowe znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie zachodzi potrzeba zapewnienia płynności ruchu, minimalizacji tarcia i wydłużenia żywotności elementu lub urządzenia.