Czym są prawa autorskie i komu przysługują?
Wszystkie podstawy prawne dotyczące praw autorskich zawarte są w Ustawie z dnia 4 lutego 1994 roku. Prawa autorskie dzielą się na osobiste i majątkowe. Czas trwania ochrony dla pierwszych jest nieograniczony, natomiast dla drugich to 70 lat po śmierci autora. A kto może nim zostać? Każdy, którego utwór został uzewnętrzniony. Może to być nawet niedokończony obraz, ale opublikowany na przykład na Instagramie, będzie objęty ochroną. Nie trzeba wypełniać żadnych formularzy, by utwór został ustalony, a więc chroniony prawami autorskimi.
A co w przypadku łamania praw autorskich?
W zależności od typu praw, autor może mieć roszczenia wobec osoby, która dopuściła się przestępstwa. Jeśli chodzi o prawa autorskie osobiste, autor może żądać zaprzestania działań, które naruszają prawa autorskie i działają na niekorzyść twórcy. Roszczenie powinno wskazywać działanie, jakie powinna podjąć osoba łamiąca prawo. Następnie autor utworu może żądać, by usunięto wszystkie skutki, które szkodzą jemu oraz dziełu, które stworzył. W tej sytuacji może wystąpić również do sądu i otrzymać sumę pieniężną, która będzie zadośćuczynieniem.
Po śmierci prawa autorskie przechodzą na współmałżonka, a w przypadku braku na zstępnych.
W przypadku praw autorskich majątkowych autor utworu może żądać zaniechania naruszenia oraz usunięcia jego skutków, a także o zadośćuczynienie. Dodatkowym roszczeniem może być opublikowanie orzeczenia sądu lub tylko jego części w prasie, wyjaśnia radca Małgorzata Zaremba.
W obu przypadkach naruszenie może zostać zgłoszone do prokuratury, gdzie wymierzona kara może mieć postać grzywny, ograniczenia wolności, ale też pozbawienia wolności do 5 lat.
Prawa autorskie, a umowa o pracę
Wykonywanie pracy twórczej w ramach umowy nie musi być w niej dokładnie sprecyzowane. Prawa autorskie majątkowe automatycznie przechodzą na pracodawcę, jeśli w umowie nie została zawarta adnotacja o innej treści. Jeśli do obowiązków pracownika należy wykonywanie ilustracji, należą one do pracodawcy, jednak prawa autorskie osobiste są zachowywane. Prawa autorskie wracają do autora jeśli pracodawca przez dwa lata nie wykorzysta i nie opublikuje jego pracy twórczej.