Woda w zbiorniku akwarystycznym musi być czysta i wolna od szkodliwych substancji, które mogłyby zagrażać zdrowiu i życiu ryb, ślimaków i krewetek. Mieszkańcy akwarium zanieczyszczają wodę nieustannie swoimi odchodami, ponadto w wodzie unoszą się produkty rozkładu niezjedzonego pokarmu i gnijących fragmentów roślin. Konieczna jest więc stała filtracja mechaniczna i biologiczna. Filtry stosowane do tego celu różnią się budową i zasadą działania. Duży wybór filtrów znajduje się w sklepie internetowym Plantica – https://www.plantica.pl/produkty/filtracja.
Filtry wewnętrzne
Filtr wewnętrzny to najprostsze i najtańsze z możliwych rozwiązań. Nadaje się do zbiorników małych, niekiedy średnich (do 100 l). Medium filtracyjnym jest gąbka, która dba o oczyszczanie mechaniczne, a zarazem biologiczne: osadzają się w niej bakterie nitryfikacyjne. Rozkładają one zawarty w wodzie amoniak do azotynów, a następnie do azotanów niezbędnych do życia roślinom akwariowym. Wewnątrz filtra powinno być ciemno, albowiem bakterie nitryfikacyjne nie tolerują światła. Przepływ wody dostarcza jednocześnie bakteriom tlenu, bez którego giną.
Filtry wewnętrzne są popularne dzięki swej prostocie i stosunkowo niskiej cenie, ale mają też swoje mankamenty. Ich mocowanie wewnątrz zbiornika wykorzystuje przyssawki, które z czasem, zwłaszcza gdy filtr wyjmowany jest do czyszczenia, tracą przyczepność. Drugim mankamentem jest fakt, że fragment przewodu 230 V znajduje się w wodzie: oczywiście jest on odpowiednio izolowany, ale co się stanie, jeśli izolacja ulegnie uszkodzeniu – nietrudno przewidzieć.
Filtry kaskadowe
Bardziej zaawansowane i umieszczane poza akwarium są filtry kaskadowe. Niestety – nadają się tylko do zbiorników bez pokrywy (a więc takich, w których trzymamy ryby i ślimaki niemające tendencji do wydostawania się na zewnątrz) lub z pokrywą, ale ze specjalnie wyciętym otworem. Wewnątrz akwarium znajduje się jedynie część filtra zawierająca wlot i wylot wody, natomiast pojemnik na wkłady filtracyjne i turbinkę są na zewnątrz. Jest to rozwiązanie bezpieczniejsze od filtra wewnętrznego, a ponadto filtr kaskadowy może mieć kilka różnych złóż filtracyjnych, np. keramzyt, watę perlonową, ceramikę (dla osadzania się bakterii), węgiel aktywny itp.
Filtry kaskadowe są niewiele droższe od wewnętrznych. Czyści się je rzadziej, a więc sprawiają mniej kłopotu. Nie zajmują też miejsca w samym akwarium.
Filtry kubełkowe
Koniecznością dla większych zbiorników (od 100 l w górę) są filtry zewnętrzne, tzw. kubełkowe. Ustawia się je pod akwarium, z reguły w szafce akwarystycznej, a woda jest doprowadzana i odprowadzana wężami z tworzywa sztucznego. Filtr kubełkowy to już spory, kilkusetzłotowy wydatek, ale zalet ma bez liku. Mieści kilka różnych złóż filtracyjnych, umożliwia regulację siły przepływu wody, jest łatwy w czyszczeniu, które zresztą można przeprowadzać stosunkowo rzadko, bo co kilka miesięcy, gdy przepływ wyraźnie osłabnie. Nie zajmuje miejsca w akwarium, jest bardzo wydajny i może obsługiwać nawet naprawdę duże zbiorniki.