Czym są i jak powstają odleżyny?
Odleżyny, czyli martwica tkanek, dotyka najczęściej osób chorych, które są unieruchomione, przebywają w stanie śpiączki lub też zmagają się z zaburzeniami czucia. Najskuteczniejszą metodą walki z odleżynami jest zapobieganie ich powstawaniu. Wiąże się to z odpowiednią opieką nad chorym, pielęgnacją, a także dietą. Jeżeli nawet jeden z tych czynników zostanie zaniedbany ryzyko pojawienia się odleżyn może znacząco wzrosnąć.
Objawy odleżyn i ich klasyfikacja
Odleżyny już w początkowym stadium dają widoczne objawy. Do tych pierwszych należy zaczerwienienie skóry i wrażliwość na dotyk w zaatakowanym miejscu. Zgodnie z klasyfikacją Torrance’a można wyróżnić 5 stopni klasyfikacji odleżyn. Każdemu z nich towarzyszą inne objawy. Stopień I jest najłagodniejszy, natomiast 5 świadczy o zaawansowanej martwicy tkanek. Na samym początku miejsce, w którym rozwija się odleżyna jest zaczerwienione, ale mikrokrążenie nie jest jeszcze uszkodzone. II stopień charakteryzuje się powiększającym się zaczerwienieniem, któremu mogą towarzyszyć bolesne pęcherze, uszkodzenia naskórka czy nadżerki. III stopień to głębokie uszkodzenie skóry, które sięga nawet do tkanki podskórnej. W tym przypadku powstaje rana z głębokimi ubytkami tkanek: czerwoną ziarniną lub żółtymi masami rozpadających się tkanek. Kolejny stopień – IV – jest jeszcze bardziej zaawansowany, obejmuje on dodatkowo tkankę tłuszczową, a nawet mięśnie.
Dno rany może mieć czarny kolor, który wskazuje na martwe tkanki. Ostatni, najbardziej zaawansowany to stopień V. Związany jest z zaawansowaną martwicą powięzi, mięśni, a niekiedy również kości, stawów i ścięgien. W ciele zaczynają powstawać jamy. Stadium to jest najbardziej zagrożone sepsą.
Leczenie i profilaktyka odleżyn
Najlepszym sposobem na odleżyny jest odpowiednia profilaktyka, na którą składa się kilka punktów. Przede wszystkim związana jest z prawidłową opieką nad chorym, a w tym: z częstymi zmianami pozycji ciała, ze stosowaniem akcesoriów przeciwodleżynowych tkj. materace, poduszki, wałki czy kółka, z wprowadzeniem odpowiedniej diety u chorego – bogatej w białko, witaminę C, cynk. Istotne również jest odpowiednie nawadnianie organizmu. Dodatkowo narażone na odleżyny miejsca można zabezpieczać przy użyciu specjalnych opatrunków, a skórę odpowiednio pielęgnować (zalecane są masaże oliwką).
Pamiętajmy, że rany odleżynowe leczy się najtrudniej. Jeszcze przed przystąpieniem leczenia należy sprawdzić ukrwienie kończy oraz jakie jest tętno. Następnie jeśli chory ma cukrzycę musimy się dowiedzieć czy jest prawidłowa leczona i czy poziom cukrów jest wyrównany. Bardzo dobre rezultaty daje odciążanie. Ostatnią deską ratunku pozostaje zabieg operacyjny - podkreśla doktor Marcin Wójcik ze szpitala miejskiego w Warszawie.